Niet lang na het overlijden van onze zoon Stef waren mijn man en ik met onze oudste dochter op bezoek bij vrienden. Voor ons voelde de wereld nog rauw en onwerkelijk. We waren er een paar uur. En hoewel de sfeer warm en vertrouwd was, merkte ik tijdens verschillende momenten een stilte op. Momenten waarop een vraag over Stef of hoe het met ons ging heel makkelijk kon worden gesteld. Maar er kwamen geen vragen en er werd geen woord gewisseld over onze situatie.
Toen we weer buiten stonden keken we elkaar aan. Wat was er nou eigenlijk gebeurd? Waarom ging het geen enkele keer over onze zoon? We waren in de war. Hij was zo’n groot deel van ons leven en onze gedachten.
Een paar weken later besloot ik het gesprek aan te gaan. Ik legde mijn gevoelens uit, zonder verwijt. En toen bleek dat onze vrienden helemaal niet onverschillig waren. Ze vonden het alleen ontzettend moeilijk en wisten simpelweg niet hoe ze het onderwerp konden aanstippen. Ze waren bang om ons verdriet te vergroten en om de verkeerde dingen te zeggen. Ze bedoelden het goed, maar wisten niet hoe ze hun medeleven konden uiten op een manier die ons zou helpen.
En dat inzicht heeft me geleerd dat de meeste mensen helemaal niet ongevoelig zijn, maar dat ze worstelen met onzekerheid. Ze willen er zijn, maar weten gewoon niet hoe.
Mijn oprechte boodschap aan iedereen die te maken heeft met iemand die een kind mist: wees niet bang om te vragen. Vraag naar diegene die er niet meer is. Benoem de naam. Vraag hoe het is om hem of haar te missen. Een simpele opmerking als ‘Ik moest laatst aan hem/haar denken’ of ‘Hoe gaan jullie om met dit gemis?’ kan voor anderen zo ontzettend veel betekenen.
Met je vragen veroorzaak je geen pijn. De pijn is er namelijk al. Wat je wel doet, is laten zien dat het kind niet vergeten is. Dat het een plek heeft. Niet alleen in het hart van de gezinsleden, maar ook in de herinneringen van anderen. Het helpt ouders en eventuele broertjes of zusjes om te voelen dat dit kind er mocht zijn en nog steeds deel uitmaakt van hun leven. De grootste troost die je kunt bieden is de erkenning dat hun kind er was en altijd zal zijn.
En dit geldt natuurlijk niet alleen voor ouders die een kind missen. Het gaat op voor iedereen die iemand mist.
Voor ouders/verzorgers en voor leerkrachten, begeleiders en (zorg)professionals heb ik een online training ontwikkeld waarin je o.a. leert over communicatie en kinderen. Want kinderen zijn vaak de vergeten rouwenden. We praten vaak letterlijk over de hoofden van kinderen heen, terwijl ook zij recht hebben op eerlijke informatie en zij mogen hierin niet vergeten worden.